Sarılık, serum bilirubin seviyesinin yükselmesine bağlı olarak deri, mukoza ve skleraların sarı renk alması durumudur. Bilirubin “hem” yıkımı sonucunda oluşan C33H36O6N4 kimyasal yapısında, sarı-kırmızı renkte bir organik iyondur. Normal serum bilirubin seviyesi 0.2-1.0mg/dl’dir. Serum bilirubin seviyesi 2.5 mg/dl üzerine çıktığında, sarılık klinik olarak belirgin hale gelir. Skleral elastinin bilirubine yüksek oranda bağlanma kapasitesi, klinikte sarılığın ilk skleralarda belirgin hale gelmesine neden olur.

Bilirubinin en önemli kaynağı eritrosit katabolizmasıdır. Dolaşımdaki eritrositlerin ortalama ömürleri 100-120 gündür. Bu süre sonunda eritrositler retiküloendotelyal sistemde mononükleer fagositer hücreler tarafından yıkılırlar. Bu yıkım sırasında globin hemoglobinden hidroliz yoluyla ayrılır. “Hem” kaynakları % 15-20 oranında kemik iliğinde gelişim aşamasında eritrosit yıkımı (inefektif eritropoez) ve karaciğerde hem içeren enzimlerin yıkımıdır. “Hem” katabolizması mikrozomal okside edici sistemde devam eder. “Hem”, hem oksijenaz ile biliverdine; biliverdin de biliverdin redüktaz ile bilirubine dönüşür.

Erişkin bir insanda ortalama kan hacmi 5000 ml ve ortalama hemoglobin konsantrasyonu % 15’dir. Matür eritrositlerin her gün % 1’i yıkılmaktadır ve 7.5 gr hemoglobin açığa çıkmaktadır.1 gr hemoglobinden 34 mg bilirubin oluşmaktadır.Bu nedenle günlük safra pigment yapımı 250-300 mg’dır.

İndirekt (konjuge olmamış) bilirubin, yağda çözünebilir formdadır ve suda çözünemez. Bu nedenle indirekt bilirubin plazmada albumine bağlı olarak taşınır. İndirekt bilirubin ile albumin arasında olan bağ reversibl ve kovalent olmayan bağ şeklindedir ve bu bağlanma dokuları bilirubinin potansiyel toksik etkilerinden korur. Bilirubin-albumin kompleksi karaciğerin sinüzoidal dolaşımına portal ve hepatik arteryal sistemlerle ulaşır.

Bilirubinin hepatik metabolizması üç aşamada gerçekleşir: hücre içine alım, konjugasyon ve atılım. İndirekt bilirubin albuminden hepatositlerin plazma membranında ayrılır. Bilirubinin hepatositlere giriş şekli net olarak bilinmemekle birlikte bu sürecin protein Y ve Z’nin de içinde bulundukları bir taşıyıcı sistemle gerçekleştiği düşünülmektedir.

Hücre içinde indirekt bilirubin ligandine bağlanarak düz endoplasmik retikukuma taşınır ve burada suda çözünür şekle dönüştürülür. İlk basamakta glukuronil transferaz bilirubini bilirubin monoglukuronide katalizler. Daha sonra aynı enzim yada plazma membran transglukronidazı bilirubin monoglukuronidi bilirubin diglukuronide çevirir. Hem bilirubin monoglukuronid (%15) hem de bilirubin diglukuronid (%85) safra kanallarına taşınarak safra yoluyla atılırlar. Böylece safra, safra yollarına ve buradan da duodenuma suda çözünebilir direkt formda ulaşır.

Bilirubin metabolizmasının önemli bir bölümü de ince barsaklarda gerçekleşir. Distal ince barsaklarda bulunan bakteriler, direkt bilirubini urobilinojen olarak isimlendirilen bir dizi bileşiğe dönüştürürler. Ara ürünler mezobilirubinojen ve sterkobilirubinojendir.Bu renksiz ürünler daha sonra sterkobiline dönüştürülürler. Dışkıya özel rengini veren bileşik sterkobilindir. Ürobilinojenin az bir kısmı terminal ileumdan ve kolondan geri emilerek böbrekten atılır. İdrarda artmış miktarda ürobilinojen olması bilirubin üretiminin arttığının, idrarda üroblinojen olmaması da bilier obstrüksiyon göstergesi olabilir. Ürobilinojen sterkobiline dönüşemediğinde akolik gayta oluşur.

İndirekt bilirubin plazmada albumine bağlı olarak taşınır ve bu nedenle böbreklerden atılamaz; ancak direkt bilirubin suda çözünebilir olduğundan glomerüllerden filtre olur ve böbreklerden atılır.